Σκέψεις για τη Μεγάλη Σαρακοστή

Πνευματικά θέματα της Ορθόδοξης πίστης μας - Spiritual subjects of our Orthodox faith.

Συντονιστές: Anastasios68, Νίκος, johnge

Άβαταρ μέλους
gkou
Δημοσιεύσεις: 731
Εγγραφή: Παρ Ιούλ 27, 2012 3:05 pm
Τοποθεσία: Γεωργία, Κόρινθος

Στο κατώφλι της Μεγάλης Σαρακοστής

Δημοσίευσηαπό gkou » Δευτ Σεπ 10, 2012 7:35 pm

Στο κατώφλι της Μεγάλης Σαρακοστής

Εικόνα

Αντίθετα προς το κοινό αίσθημα, η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είμαι περίοδος χαράς ∙ μια περίοδος επιστροφής στη ζωή. Χρόνος κατά τον οποίον αποβάλλουμε ό,τι είναι κακό και νεκρό μέσα μας, ώστε να μπορέσουμε να ζήσουμε . Να ζήσουμε με όλη την απεραντοσύνη, όλο το βάθος και όλη την ένταση αυτά για τα οποία έχουμε κληθεί. Εάν δεν καταλάβουμε αυτή τη χαρούμενη διάσταση της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, τότε την κάνουμε μια τερατώδη καρικατούρα ,μια περίοδο κατά την οποία, εν ονόματι ακριβώς του Θεού, κάνουμε την ζωή μας ένα μαρτύριο, «βίο αβίωτο». Μπορεί πράγματι να φαίνεται πολύ παράξενο ( : πώς είναι δυνατόν να συνδυάζεται η χαρά με την προσπάθεια, τον ασκητικό αγώνα, τον έντονο κόπο ) ,ωστόσο αυτό διατρέχει όλη μας την πνευματική ζωή, μέσω της ζωής της Εκκλησίας, της ζωής του Ευαγγελίου.

Η Βασιλεία του Θεού είναι κάτι που αποκτάται. Δεν δίδεται σ’ εκείνους που χαλαρά και τεμπέλικα την περιμένουν να έρθει. Σε όσους την περιμένουν έτσι, ναι, θα έρθει: θα έρθει τα μεσάνυχτα∙ θα έρθει με τη μορφή της Κρίσεως σαν τον κλέφτη που μπαίνει τότε που δεν τον περιμένουν, σαν τον νυμφίο που φθάνει την ώρα που οι μωρές παρθένες έχουν αποκοιμηθεί. Δεν είναι όμως αυτός ο τρόπος με τον οποίον πρέπει να περιμένουμε την Κρίση και την Βασιλεία! Και εδώ πάλι πρέπει να ανακτήσουμε μια στάση που δύσκολα αναδύεται από τα βάθη μας, μια στάση από την οποία, κατά παράδοξο τρόπο, έχουμε αποξενωθεί: τη χαρούμενη προσμονή της Ημέρας του Κυρίου –παρά το γεγονός ότι γνωρίζουμε ότι αυτή η ημέρα θα είναι και Ημέρα Κρίσεως . Ίσως ακούγεται παράξενο ότι μέσα στην εκκλησία κηρύσσουμε το Ευ-αγγέλιο της Κρίσεως, και όμως, το κάνουμε. Ομολογούμε ότι η Ημέρα του Κυρίου δεν είναι φόβος, αλλά ελπίδα, και δηλώνουμε μαζί με όλη την Εκκλησία: «Αμήν, ναι, έρχου, Κύριε Ιησού» ( Αποκ. 22, 20 ) . Αν αυτό δυσκολευόμαστε να το αρθρώσουμε, τότε κάτι σημαντικό λείπει από τη χριστιανική μας συνείδηση. Ό,τι κι αν λέμε, είμαστε ακόμη ειδωλολάτρες ντυμένοι με το ευαγγελικό ένδυμα. Είμαστε ακόμη Χριστιανοί για τους οποίους ο Θεός είναι ένας Θεός «απ’ έξω», για τους οποίους ο ερχομός Του είναι σκοτάδι και φόβος, και του Οποίου η Κρίση δεν είναι η λύτρωσή μας ,αλλά η καταδίκη μας. Είμαστε Χριστιανοί για τους οποίους η συνάντηση με τον Κύριο είναι ένα γεγονός τρομακτικό, και όχι αυτό που λαχταρούμε και που έχει γίνει ο σκοπός της ζωής μας. Αν δεν το συνειδητοποιήσουμε, τότε η Τεσσαρακοστή δεν μπορεί να είναι χαρά, γιατί η Τεσσαρακοστή φέρνει μαζί της και Κρίση και ευθύνη: κρίνουμε τον εαυτό μας για να τον αλλάξουμε, ώστε να μπορέσει να φθάσει την Ημέρα του Κυρίου, την Ανάσταση με καρδιά ανοιχτή, με πίστη, έτοιμος να πανηγυρίσει το γεγονός της έλευσής της. Κάθε ερχομός του Κυρίου είναι κρίση…

Οι Πατέρες παραλληλίζουν τον Χριστό με τον Νώε. Λένε ότι η παρουσία του Νώε στη γενιά του ήταν ταυτοχρόνως καταδίκη και σωτηρία. Καταδίκη, επειδή η παρουσία ενός ανθρώπου που παρέμεινε πιστός ,ενός και μόνου ανθρώπου που ήταν άγιος του Θεού, αποτελούσε απόδειξη ότι η αγιότητα ήταν εφικτή και ότι οι αμαρτωλοί, εκείνοι που απέρριψαν και αποστράφηκαν τον Θεό, θα μπορούσαν να είχαν πράξει διαφορετικά. Έτσι, η παρουσία ενός δικαίου ανδρός ήταν κρίση και καταδίκη της εποχής του. Ωστόσο ο Νώε υπήρξε και σωτηρία της εποχής του, διότι μόνο και μόνο χάρη σ’ αυτόν, επέβλεψε ευμενώς ο Θεός στο ανθρώπινο γένος. Το ίδιο ισχύει και για την έλευση του Κυρίου.

Αλλά υπάρχει και μία άλλη χαρά στην κρίση. Η κρίση δεν είναι κάτι που πέφτει επάνω στο κεφάλι μας απ’ έξω. Ναι, ασφαλώς θα έρθει η μέρα κατά την οποία θα σταθούμε ενώπιον του Κυρίου και θα κριθούμε ∙ όσο όμως εξακολουθούμε την επίγεια πορεία μας, όσο ακόμη ζούμε τη διαδικασία του γίγνεσθαι, όσο απλώνεται ακόμα μπροστά μας ο δρόμος που μας οδηγεί στο «μέτρον ηλικίας του πληρώματος του Χριστού», προς την κλήση μας, τότε η κρίση πρέπει ν’ ασκείται από εμάς τους ίδιους. Υπάρχει ένας συνεχής διάλογος μέσα μας, καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας. Θυμάστε την παραβολή , όπου ο Ιησούς λέει: «Ίσθι ευνοών τω αντιδίκω σου ταχύ έως ότου ει εν τη οδώ μετ’ αυτού» ( Ματθ. 5,25 ). Κάποιοι πνευματικοί συγγραφείς έχουν δει στον αντίδικο όχι τον διάβολο (με τον οποίο δεν μπορούμε να κάνουμε ειρήνη, δεν μπορούμε να συνθηκολογήσουμε), αλλά τη συνείδησή μας , η οποία σε όλη μας τη ζωή βαδίζει δίπλα μας και ποτέ δεν μας αφήνει σε ησυχία. Η συνείδησή μας είναι σε διαρκή διάλογο μαζί μας ,αντιλέγοντάς μας κάθε στιγμή, και πρέπει να συμφιλιωθούμε μαζί της, διαφορετικά, θα ‘ρθει η στιγμή που θα φθάσουμε τελικά στον Κριτή και τότε ο αντίδικός μας θα μας κατακρίνει και θα μας καταδικάσει.

Όσο λοιπόν είμαστε καθ’ οδόν , η κρίση έρχεται συνεχώς μαζί μας, ένας διάλογος , μια ένταση διαλεκτική ανάμεσα στις σκέψεις, τα συναισθήματά μας και τις πράξεις μας, που τίθενται υπό την κρίση μας και ενώπιον των οποίων και μεις τιθέμεθα υπό την κρίση τους…

Από το βιβλίο: «Antony Bloom
Στο φως της Κρίσης του Θεού
ΠΟΡΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΤΡΙΩΔΙΟ ΣΤΗΝ ΑΝΑΣΤΑΣΗ»
Εκδόσεις: Εν πλώ



Zenon
Δημοσιεύσεις: 113
Εγγραφή: Τετ Αύγ 01, 2012 3:07 pm

Re: Στο κατώφλι της Μεγάλης Σαρακοστής

Δημοσίευσηαπό Zenon » Δευτ Σεπ 10, 2012 7:43 pm

«Μεγάλη Τεσσαρακοστή, πορεία από την γη της δουλείας στην γη της επαγγελίας»
Δημιουργήθηκε στις Τετάρτη, 14 Μάρτιος 2012 = Συντάχθηκε από τον/την Χρήστος Καναρόπουλος

Εικόνα

του π. Ιουστίνου Μπαρδάκα, Πρωτοσύγκελλου της Ιεράς Μητροπόλεως Φλωρίνης, Πρεσπών & Εορδαίας

Αγαπητοί αδελφοί, η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι μια πορεία, μια κίνηση και ένα ταξίδι. Καμία λειτουργική περίοδος της Αγίας μας Εκκλησίας δεν χαρακτηρίζεται για την στασιμότητα της. Κάποιοι ίσως βιώνουν τις εορτολογικές περιόδους ως στασιμότητα και αυτό οφείλεται στην δική μας πνευματική κατάσταση, που στερηθήκαμε την χάρη του Άγιου Πνεύματος με αποτέλεσμα να έρθει ο πνευματικός θάνατος.

Αντίθετα η Μεγάλη Τεσσαρακοστή όπως κάθε εορτολογική περίοδος αποτελεί μια δυναμική κίνηση και ένα ταξίδι που έχει αρχή, μέσον και τέλος. Έχει αρχή την Καθαρά Δευτέρα, το μέσον η Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως και το τέλος της βρίσκεται λίγο πριν την Κυριακή της βαϊοφόρου (Παρασκευή προ του Λαζάρου).

Όπως σε κάθε ταξίδι ο άνθρωπος πρέπει να γνωρίζει που πηγαίνει, με ποιο μέσον και τι εφόδια θα χρειαστεί για να ανταπεξέλθει. Έτσι και σ’ αυτό το ταξίδι πρέπει να έχουμε σαφή γνώση του προορισμού μας, του σκοπού μας και των εφοδίων. Έτσι έχουμε σκοπό παραλληλίζοντας ένα άλλο μεγάλο ταξίδι, αυτό της εξόδου των Ιουδαίων από την γη της δουλείας στην Αίγυπτο στην γη της επαγγελίας, να κατανοήσουμε τα σημεία που θέσαμε προκαταβολικά στην εισήγηση μου.

Να ξεκινήσουμε όμως με την ιστορία του Ιωσήφ, υιού του Ιακώβ, τον οποίο πούλησαν οι αδελφοί του για να βρεθεί στην Αίγυπτο και να ερμηνεύσει τα όνειρα του Φαραώ και να τοποθετηθεί συμβασιλέας. Πέφτει όμως πείνα στην Αίγυπτο και στο Ισραήλ, αλλά ο Ιωσήφ ερμήνευσε το όνειρα με τις 7 παχιές και ισχνές αγελάδες με την αποθήκευση των σιτηρών από του Αιγυπτίους. Γεγονός που έφερε τους Ισραηλίτες να ζητήσουν σιτάρι, μεταξύ αυτών και τα αδέλφια του Ιωσήφ.

Στην ιδιαίτερη συνάντηση που είχαν μεταξύ τους αποκαλύπτεται ο Ιωσήφ για να τους πει «Μην φοβήσθε, του γαρ Θεού εγώ ειμί», που σημαίνει μην φοβάσθε, εγώ είμαι του Θεού και δεν θα σας πειράξω. Δίνει εντολή να έρθει ο πατέρας του Ιακώβ και ο μικρότερος αδερφός Βενιαμίν για μια συγκλονιστική συνάντηση.

Αποφασίζουν λοιπόν όλοι να μείνουν στην Αίγυπτο αλλά τα πράγματα άλλαξαν μετά τον θάνατο του Φαραώ και του Ιωσήφ και οι απόγονοι του Φαραώ θυμούνται ότι οι ήταν κύριοι των Εβραίων και από ισότιμα μέλη οι Ισραηλίτες μετατράπηκαν σε δούλοι. Πόθος τους η επιστροφή από την γη της δουλείας, στην γη της επαγγελίας, πόθο που τον εκφράζουν στον Θεό. Εκεί εμφανίζεται ο Μωυσής για να τους οδηγήσει στην έξοδο κατ’ εντολή του Θεού. Αυτό είναι το ιστορικό πλαίσιο, συνοπτικά και περιληπτικά, μιας ωραίας και παράλληλα δραματικής εξόδου των Ιουδαίων.

Πως μπορεί αυτή η ιερή ιστορία αυτή, να βρει εφαρμογή στην δική μας πορεία, από την προσωπική γη δουλεία μας στην γη της επαγγελίας μας. Όταν λέμε ότι ζούμε στην γη της πνευματικής δουλείας, πως την ορίζουν οι Άγιοι Πατέρες μας.

Για εμάς γη της δουλείας, είναι η γη της αμαρτίας, των παθών, όπου ο άνθρωπος χρησιμοποιώντας το αυτεξούσιο (ελεύθερη επιλογή), αρνήθηκε την γη της επαγγελίας για την οποία δημιουργήθηκε και οδηγήθηκε εις χώραν μακράν, στην γη των παθών. Αντίθετα για εμάς η γη της επαγγελίας, είναι η επιστροφή στην γη της επαγγελίας, είναι η επιστροφή στο αρχαίο κάλλος, το κάλλος που χάρισε ο Θεός στον άνθρωπο δημιουργώντας τον κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση του. Εμείς οι άνθρωποι, κάναμε κακή χρήση της ελευθερίας μας και απομακρυνθήκαμε από τον Θεό και την γη της επαγγελίας.

Ήθελαν λοιπόν οι Ιουδαία να ξεφύγουν αλλά δεν μπορούσαν, προετοίμαζαν όμως τον εαυτόν τους για την έξοδο τους, μιλώντας στον Θεό. Η ταπείνωση των Αιγυπτίων τους δημιούργησε τον πόθο για τον Θεό, τον πόθο της επιστροφή στην γη των πατέρων τους. Σκέφτονταν την κρίση του Θεού, που ήταν αυστηρός μαζί τους και παράλληλα έκλαιγαν με θρήνο γοερό για την πατρίδα που χάσανε.

Αυτήν την κατάσταση την ζούμε αδελφοί μου, την περίοδο του Τριωδίου, τις τέσσερις προπαρασκευαστικές Κυριακές πριν την είσοδο μας στην Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Πρώτη Κυριακή, Τελώνου και Φαρισαίου, η ταπείνωση σώζει. Ταπεινώθηκαν οι Ιουδαίοι στην γη της δουλείας, ταπεινώνονται και οι άνθρωποι με την αμαρτία.

Δεύτερη Κυριακή, θυμόμαστε και εμείς μέσω του άσωτου υιού, το σπίτι του δικού μας πατέρα που εγκαταλείψαμε συνειδητά, και γεννιέται μέσα στην καρδιά μας η μετάνοια, για την άστοχη επιλογή μας, για την άστοχη χρήση της ελεύθερης επιλογής μας. Τρίτη Κυριακή του Τριωδίου, η μέλλουσα κρίση, έρχεται ο Χριστός για να κρίνει ζώντας και νεκρούς. Τέταρτη Κυριακή, ο χαμένος παράδεισος, και ο Αδάμ κλαίει για τον παράδεισο που έχασε. Μας υπενθυμίζουν την κατάσταση των Ιουδαίων για την μεγάλη έξοδο.

Αυτά όμως δεν ήταν ικανά για να ωθήσουν τους Ιουδαίους προς την μεγάλη έξοδο. Έλειπε ο ηγέτης, που θα ενέπνεε τον λαό και θα τον οδηγούσε στην γη της επαγγελίας. Και αυτός ήταν ο Μωυσής, που κλήθηκε από τον Θεό, να οδηγήσει τον λαό και να εκτελέσει την μεγάλη και δύσκολη αποστολή που του ανέθεσε.

Και στην δική μας πορεία, ο Μωυσής είναι ο επίσκοπος μας, αυτός που έθεσε ο ίδιος ο Θεός ως ηγέτη της τοπικής εκκλησίας, που μπορεί με το χάρισμα που έχει απ’ τον Θεό να εμπνεύσει στην καρδιά μας αισθήματα και βιώματα αγωνιστικότητας πνευματικής, μπορεί να μας ξυπνήσει από την ραστώνη που έχουμε πέσει και να δώσει το έναυσμα της δικής μας εξόδου.

Ο Μωυσής όμως είχε και συνεργάτες, ο Ααρών και αργότερα ο Ιησούς του Ναύιδ και αυτοί στην δική μας πορεία είναι οι πνευματικοί πατέρες που μας αναδέχονται στο ιερό μυστήριο της εξομολογήσεως. Πνευματική ζωή χωρίς πνευματικό πατέρα δεν γίνεται. Ο άνθρωπος εύκολα απογοητεύεται όταν δεν έχει έναν πνευματικό οδηγό σε αυτήν την πορεία του από την γη της δουλείας, στην γη της επαγγελίας. Αυτός που κίνησε μόνος του για την γη της επαγγελίας γρήγορα απογοητεύτηκε ή τον έφαγαν τα άγρια θηρία.

Πως πρέπει να είναι ο πνευματικός πατέρας, θα το δούμε μελετώντας τη ζωή του Μωυσή. Ποιος ήταν ο Μωυσής;

Καταρχήν ήταν άνθρωπος του Θεού. Τον γνώριζε ο Θεός, αλλά και ο Μωυσής γνώριζε τον Θεό. Έτσι και ο πνευματικός πατέρας πρέπει να είναι γνωστός στον Θεό και να τον γνωρίζει ο Θεός και πως θα το γνωρίζει:

1. όταν είναι κανονικά χειροτονημένος ιερεύς και έχει την ευλογία του επισκόπου να εξομολογεί και αν η ζωή του είναι τέτοια που να παρίσταται με θάρρος απέναντι στον Θεό.

2. Ο πνευματικός μας πατέρας πρέπει να γνωρίζει το όνομα του Θεού. Όπως και στην συνάντηση του Θεού με τον Μωυσή, τον ρώτησε εσύ με βάζεις να κάνω κάτι τέτοιο μεγάλο και σπουδαίο και ακατόρθωτο, ποιο είναι το όνομα σου για να απαντήσει ο Θεός: «Εγώ ειμί ο ων», εγώ είμαι αυτός που υπάρχει, που δεν υπήρχε χρόνος που δεν υπήρχα εγώ, που πάντα υπάρχω και επειδή εγώ υπάρχω όλα τα άλλα υπάρχουν. Έτσι και ο πνευματικός πατέρας πρέπει να γνωρίζει το όνομα του Θεού και να το φανερώνει στα παιδιά του.

3. Ο Μωυσής γνώριζε και ερμήνευε τον νόμο του Θεού. Έτσι και ο πνευματικός οφείλει να γνωρίζει και να ερμηνεύει το νόμο του Θεού. Να μελετάει το ευαγγέλιο και τους κανόνες της εκκλησίας και 4. ο Μωυσής υπάκουε στις εντολές του Θεού, έτσι και ο πνευματικός οφείλει να υπακούει στις εντολές της εκκλησίας και του επισκόπου. Δεν μπορεί αυθαίρετα να ποιμαίνει και να εξομολογηθεί. Πνευματικός πατέρας που δεν υπακούει, δεν μπορεί να απαιτήσει υπακοή από τα πνευματικά του παιδιά.

Και έρχεται ο Μωυσής και ξεσηκώνει τους Ισραηλίτες. Φθάνουν μπροστά στην Ερυθρά Θάλασσα. Καταφθάνουν και οι Αιγύπτιοι για να συλλάβουν τους Ισραηλίτες. Βρίσκονται μπροστά στο αδιέξοδο για να σκιστούν τα νερά στα δύο και να σωθούν οι Ιουδαίοι. Η δική μας Ερυθρά Θάλασσα, είναι οι λογισμοί.

Αυτοί που έρχονται για να πνίξουν την απόφαση μας να αγωνιστούμε στο στάδιο των αρετών. Να λοιπόν, εκεί που μας πνίγουν τα «κύματα» των λογισμών ότι δεν θα τα καταφέρουμε, έρχεται ο πνευματικός πατέρας και διαλύει τα «κύματα» των λογισμών.

Πορεύονται στην Ερυθρά Θάλασσα και κατόπιν στην έρημο με τα θηρία, όπου φοβούνται και κρυώνουν. Και ο Μωυσής προσεύχεται και στήλη φωτεινή τους ζεσταίνει. Και για εμάς, στήλη φωτεινή είναι η προσευχή, που πάντοτε η εκκλησία μας την προβάλει, που τον φωτίζει τον άνθρωπο, τον ζεσταίνει, τον ζωογονεί και τον προστατεύει. Η προσευχή που φωτίζει το σκοτάδι των ανθρώπων, όπως μας λέει ο Άγριος Γρηγόριος ο Παλαμάς.

Πέντε στήλες προσευχής ανάβει η αγία μας εκκλησία. Το μέγα απόδειπνο, είναι μια εκτεταμένη βραδυνή προσευχή, όπου ανάβουν μέσα σ’ αυτό δύο φωτεινές λαμπάδες. Η πρώτη λαμπάδα είναι «Μεθ’ ο Θεός γνώτε έθνη και ηττάσθε ελεητάσται ότι Μεθ’ ημών ο Θεός» και «Κύριε των δυνάμεων μεθ’ ημών γενού». Αυτά τα δύο φωτίζουν τον άνθρωπο, γιατί σε αυτήν την πορεία δεν είμαστε μόνοι αλλά έχουμε τον Θεό μαζί μας, «Ει ο Θεός μεθ’ ημών, τις καθ’ ημών».

Δεύτερη φωτεινή στήλη ο μεγάλος κανόνας, που γράφτηκε από τον Άγιο Ανδρέα Κρήτης, και θα τονίσω μονάχα τον στίχο «ελέησον με ο Θεός, ελέησον με». Σε αυτόν τον αγώνα έχουμε το έλεος του Θεού που όλα τα καλύπτει, όλα τα προστατεύει και όλα τα συγχωρεί.

Τρίτη φωτεινή στήλη, κατανυκτικοί εσπερινοί όπως ο αποψινός όπου ακούμε ένα πολύ όμορφο προκείμενο: «Μη αποστρέψεις το πρόσωπο σου από του παιδός σου, ότι θλίβομαι, ταχύ επάκουσον με». Μην γυρνάς το πρόσωπο σου, ξέρω ότι βουλιάζω στον βούρκο της αμαρτίας, αλλά ξέρω ότι εσύ είσαι ο πατέρας μου και εγώ είμαι το παιδί σου και οφείλεις να με ακούσεις γρήγορα. Ο Θεός μας δεν είναι βαρύκοος αλλά ακούει γρήγορα την προσευχή των παιδιών του.

Τέταρτη φωτεινή στήλη, οι χαιρετισμοί της Παναγίας. Ψάλλουμε προς την Παναγία μας, που είναι φως στον πνευματικό μας αγώνα και προπορεύεται και μας παρηγορεί.

Πέμπτη φωτεινή στήλη, η προηγιασμένη Θεία Λειτουργία, όπου παίρνω εκείνο το σημείο που ψάλλουμε αντί χειροβικού ύμνου «Πίστει και πόθω προσέλθομεν ίνα μέτοχοι ζωής αιωνίου γενώμεθα αλληλούια». Σε αυτήν την πορεία πρέπει να πορευτούμε με πίστη και πόθο, όχι με αγγαρεία και μιζέρια, αλλά με όλη μας την καρδιά και χαρά.

Στην πορεία λοιπόν δίψασαν για να προσευχηθεί ο Μωυσής και να χτυπήσει με την ράβδο του τον βράχο για να τρέξει γάργαρο και καθάριο νερό. Και ποιος είναι ο βράχος για το νερό στην δική μας πορεία. Είναι ο λόγος του Θεού, το ευαγγέλιο, η παλιά και η καινή διαθήκη, είναι η διδασκαλία των πατέρων της Εκκλησίας μας, είναι τα πνευματικά συγγράμματα τους. Η εκκλησία αυτήν την περίοδο άνοιξε τις κάνουλες του πνευματικού νερού και ακούμε συνεχόμενα λόγο Θεού. Και έχουμε χρόνο να μελετούμε τον λόγο του Θεού.

Στην συνέχεια πείνασαν για να τους στείλει ο Θεός ορτύκια για να συντηρηθούν. Και αυτά τα ορτύκια για εμάς είναι οι πέντε Κυριακές της Τεσσαρακοστής.

Η Κυριακή της Ορθοδοξίας, ορθό δόγμα, η Κυριακή του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, ορθοπραξία και ορθό ήθος, η Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως, ο Σταυρός του Κυρίου, η Κυριακή του Ιωάννου του Κλήμακος, η ανάβαση προς την αγάπη και τέλος η πέμπτη Κυριακή της Μαρίας της Αιγυπτίας, μετανόηση και συντριβή της αμαρτίας της.

Τα ορτύκια όμως τελείωσαν για να έρθει το μάννα εξ’ ουρανού. Και το δικό μας μάννα είναι ο άφθαρτος Ιησούς Χριστός, είναι το Σώμα και το Αίμα του Κυρίου μας. Να κατανοήσουμε ότι χωρίς αυτά δεν μπορούμε να έχουμε ζωή αιώνια.

Το ταξίδι φθάνει προς το τέλος μας. Και ο Μωυσής ανεβαίνει στο όρος Σινά. Και το δικό μας όρος είναι η Μεγάλη Εβδομάδα.

Μπήκε λέει σε μια γνώφο, μια ομίχλη, όπου δεν βλέπεις, δεν ακούς αλλά αισθάνεσαι. Εκεί υπέγραψε την πρώτη διαθήκη και στο δικό μας Σινά συνάπτεται μια δεύτερη διαθήκη, πολύ ανώτερη από την πρώτη, η διαθήκη που υπογράφτηκε με αίμα στις καρδιές όλων των ανθρώπων.

Η Μεγάλη Εβδομάδα δεν είναι το τέλος. Το τέλος είναι η ημέρα της Αναστάσεως. Αυτή είναι η δική μας γη της επαγγελίας. Ας μην γίνουν τα πάθη μας, αφορμή και αιτία για να μην εισέλθουμε στην γη της επαγγελίας. Όταν γιορτάζουμε την Ανάσταση, γιορτάζουμε την είσοδο του ανθρώπου στην γη της επαγγελίας.

Το καράβι που θα μας οδηγήσει είναι η Αγία μας Εκκλησία και οφείλουμε να είμαστε συνειδητά μέλη και να αγωνιζόμαστε για την γη της επαγγελίας.

Προσπάθησα άτεχνα να σας μεταφέρω σε ένα όμορφο ταξίδι, το ταξίδι των Ιουδαίων από την γη της δουλείας, στην γη της επαγγελίας και να το παραλληλίσω με το δικό μας ταξίδι, από την γη των παθών, στην γη της χάριτος του Θεού.

Ξέρω Σεβασμιώτατε ότι το ταξίδι αυτό είναι δύσκολο και επίπονο ότι αρκετοί από εμάς, μόλις την δεύτερη εβδομάδα που βρισκόμαστε έχουμε λυγίσει. Ξέρω όμως ότι έχετε την ειδική χάρη από τον Θεό ως αρχιερέας που είστε να δεηθείτε και προσευχηθείτε ώστε τα δικά μας ασθενήματα, τα ελαττώματα και τις πτώσεις με τις δικές προσευχές να ολοκληρωθούν και να αποκατασταθούν.

Ευχηθείτε Σεβασμιώτατε, ούτως ώστε αυτό το ταξίδι, να επιτύχει εν Χριστώ για όλους μας και όλοι μας να χαρούμε πραγματικά ανάσταση μέσα στην καρδιά μας.

Και όταν φύγουμε από αυτήν την ζωή δι’ ευχών των Αγίων της Εκκλησίας μας και διά πρεσβειών της Υπεραγίας Θεοτόκου να μπορέσουμε, ανοίγοντας τα μάτια στην άλλη ζωή, να δούμε την γη της επαγγελίας, η οποία γη της επαγγελίας δι’ ευχών των Αγίων να χαριτωθεί και να δωρηθεί σε όλους μας.

Πηγή: http://www.romfea.gr



Άβαταρ μέλους
Toula
Δημοσιεύσεις: 1963
Εγγραφή: Τρί Ιούλ 31, 2012 3:32 pm
Τοποθεσία: Παναγιώτα, Αμπελόκηποι

Σκέψεις για τη Μεγάλη Σαρακοστή

Δημοσίευσηαπό Toula » Δευτ Μαρ 03, 2014 2:06 pm

Σκέψεις για τη Μεγάλη Σαρακοστή

Μητροπολίτης Εδέσσης Ιωήλ

Εἶναι γνωστὸ πὼς στὴν περίοδο αὐτὴ ἔχουμε δυὸ νηστεῖες. Εἶναι περίπου ἑπτὰ ἑβδομάδες αὐστηρῆς νηστείας καὶ μία ἡ ἑβδομάδα τῆς Τυρινῆς ποὺ προηγεῖται, ὀκτώ. Γιὰ πολλοὺς εἶναι μία εὐχάριστη καὶ ἐπιθυμητὴ περίοδος, ἐνῶ γιὰ ἄλλους εἶναι δύσκολη καὶ γιὰ ἄλλους καθόλου εὐχάριστη. Θὰ προσπαθήσουμε νὰ ποῦμε λίγες σκέψεις γιὰ τὴν περίοδο αὐτή, ὅπως τὴν ἔχουν χαρακτηρίσει οἱ ἅγιοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας.

Πρῶτα πρῶτα νὰ θυμηθοῦμε τὸν ἅγιο Ἰωάννη τὸ Δαμασκηνό, ποὺ κάνει μία γενικὴ παρατήρηση γιὰ τὴν ἁγία Τεσσαρακοστή. Λέγει πρὸς ὅλους μας: «Τὴν Τεσσαρακοστὴν μὴ ἐξουθενεῖτε· μίμησιν γὰρ περιέχει τῆς τοῦ Χριστοῦ πολιτείας». Εἶναι σημαντικὴ παρατήρηση αὐτή. Ὁ Χριστὸς δὲν ἐξουθενώνει, δηλ. δὲν ἀφαιρεῖ τὴ δύναμη τῆς μεγάλης Τεσσαρακοστῆς. Πιὸ πλατειὰ θὰ λέγαμε, δὲν περιφρονεῖ τὴν μεγάλη Τεσσαρακοστή. Δὲ λέγει πὼς ἡ περίοδος αὐτὴ δὲν εἶναι σωστή, οὔτε κοροϊδεύει τὴ νηστεία τῆς Ἐκκλησίας, οὔτε τὴν ἀτιμάζει, οὔτε δυσανασχετεῖ μὲ τὸν ἐρχομό της, οὔτε εὔχεται νὰ περάσει γρήγορα, οὔτε καταλύει τὴ νηστεία ἐπιδεικτικὰ καὶ χωρὶς λόγο, οὔτε προπαγανδίζει πὼς οἱ καιροὶ ἄλλαξαν καὶ πρέπει νὰ ἀλλάξουμε καὶ ἐμεῖς.

Ἡ ἁγία Τεσσαρακοστὴ εἶναι μία μίμηση τῆς ζωῆς τοῦ Χριστοῦ. Μετὰ τὴ βάπτισή Του πῆγε στὴν ἔρημο καὶ ἐκεῖ «νηστεύσας ἡμέρας τεσσαράκοντα καὶ νύκτας τεσσαράκοντα ὕστερον ἐπείνασεν» (Ματθ. 4,2). Ὁ Χριστὸς ἦταν τέλειος ἄνθρωπος καὶ μέσα Του δὲν εἶχε τὴν ἁμαρτητικὴ φορά, ἀλλὰ χρειαζόταν νὰ μᾶς δώσει τύπο ζωῆς. Ἔπρεπε νὰ ἔχουμε μία εἰκόνα ἀσκήσεως μπροστά μας, γιὰ νὰ ἐπιτύχουμε τοῦ σκοποῦ μας, ποὺ εἶναι ἡ ἕνωσή μας μὲ τὸ Θεό. Κατὰ τὴν περίοδο αὐτὴ δέχθηκε καὶ τοὺς πειρασμοὺς τοῦ διαβόλου καὶ κατὰ τὴ διάρκεια τῶν πειρασμῶν Του «ἄγγελοι διηκόνουν αὐτῷ» (Μάρκ. 1,13). Πολλὰ διδάγματα ἔχει νὰ μᾶς δώσει ἡ περίοδος τῶν πειρασμῶν τοῦ Κυρίου.

Ὁ Χριστὸς ἐκπαιδεύθηκε τρόπον τινα στοὺς πειρασμοὺς μὲ τὴ νηστεία. Ἀργότερα ὁ διάβολος σὰν μία φοβερὴ θύελλα θὰ ἐπιπέσει ἐπάνω Του. Σ᾿ ὅλους τοὺς πειρασμοὺς βγῆκε νικητής. Τὸ ἴδιο καὶ ὁ πιστός. Στὴ ζωή μας θὰ ἔχουμε πολλοὺς πειρασμούς. Χρειαζόμαστε ἐκπαίδευση. Ἡ περίοδος τῆς νηστείας εἶναι μία πνευματικὴ ἐκπαίδευση τοῦ Χριστιανοῦ. Μαθαίνει νὰ πολεμᾶ. Ὁ Κύριος μᾶς ἔδειξε τὸν τρόπο, ἀφοῦ πρῶτα αὐτὸς πειράσθηκε.

Ὁ Χριστὸς μέσα στὴν περίοδο τῆς νηστείας πειράσθηκε καὶ νίκησε. Ἐπίσης καὶ οἱ πιστοὶ πειράζονται. Γιατί παραχωρεῖ τοὺς πειρασμοὺς ὁ Θεός; Γιὰ νὰ πληροφορηθοῦμε πὼς εἴμαστε ἀνώτεροι ἀπ᾿ αὐτούς. Γιὰ νὰ ταπεινωνόμαστε. Γιὰ νὰ πληροφορηθεῖ ὁ δαίμονας πὼς τὸν ἐγκαταλείψαμε. Γιὰ νὰ ἀσκηθοῦμε. Γιὰ νὰ λάβουμε σαφῆ πείρα τῆς δωρεᾶς τοῦ Θεοῦ. Ἄγγελοι Κυρίου στηρίζουν τοὺς ἀγωνιστές.

Ὁ διάβολος πείραξε τὸ Χριστὸ κατὰ τὴν περίοδο τῆς νηστείας ὄχι μόνο μὲ τὸν τρόπο, ἀλλὰ καὶ μὲ τὸν τόπο. Ἡ μοναξιὰ καὶ ἡ ἀπομόνωση εἶναι πολλὲς φορὲς ὅπλα τοῦ διαβόλου. Παράδειγμα ἡ Εὔα, τὴν ὁποία πείραξε, ὅταν ἦταν χωρισμένη ἀπὸ τὸν Ἀδάμ. Ἀκόμη, ἡ ἀπομόνωση φέρνει μερικὲς φορὲς τὴν μονοτονία, τὴν ἀκηδία, τὴν πείνα, τὴν ἀδημονία. Τότε κατὰ τὴν περίοδο τῆς νηστείας παίρνει θάρρος καὶ ἐπιτίθεται ἐναντίον μας. Ὅταν ὅμως μᾶς δεῖ μαζὶ μὲ τοὺς ἄλλους καὶ συγκεκροτημένους, δὲν ἔχει τὸ θάρρος (γράφει ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος) νὰ μᾶς κάνει μεγάλη ζημιά. Γι᾿ αὐτό, λοιπόν, στὴν περίοδο τῆς νηστείας νὰ συχνάζουμε στὴν Ἐκκλησία, στὶς ἀκολουθίες, καὶ ὅλοι μαζὶ νὰ στηρίζουμε ὁ ἕνας τὸν ἄλλο γιὰ νὰ ἐνθαρρυνόμαστε πὼς στὸν ἀγώνα μας δὲν εἴμαστε μόνοι, ἀλλὰ μαζί μας εἶναι ὅλη ἡ Ἐκκλησία. Τὸν Κύριο Τὸν ἐνθάρρυναν οἱ ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ. Καταλαβαίνουμε, συνεπῶς, πόση μεγάλη ὠφέλεια παίρνουμε ἀπὸ τὴν ἁγία Τεσσαρακοστή.

Μετά, ἕνας ἄλλος Ἅγιος τῆς Ἐκκλησίας μας, ὁ Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, γράφει πὼς κατὰ τὴν περίοδο τῆς μεγάλης Τεσσαρακοστῆς ὁ ἄνθρωπος ἐμπορεύεται τὴν πνευματικὴ ἐμπορία καὶ συγκεντρώνει πολὺ πλοῦτο ἀρετῆς. Τονίζει πὼς δὲν εἶναι μεγάλο κατόρθωμα νὰ διέλθουμε τὶς ἡμέρες ἁπλῶς τῆς νηστείας, ἀλλὰ σημασία ἔχει νὰ διορθώσουμε κάτι ἀπὸ τὰ ἐλαττώματά μας καὶ νὰ πλυθοῦμε ἀπὸ τὰ ἁμαρτήματά μας, «εἰ διωρθώσαμέν τι τῶν ἡμετέρων ἐλαττωμάτων, εἰ τὰ ἁμαρτήματα ἀπενιψάμεθα».

Συνηθίζουμε νὰ ρωτᾶμε ὁ ἕνας τὸν ἄλλο κατὰ τὴν περίοδο τῆς Τεσσαρακοστῆς «πόσας ἕκαστος ἑβδομάδας ἐνήστευσε· καὶ ἔστιν ἀκοῦσαι λεγόντων τῶν μέν, ὅτι δύο, τῶν δὲ ὅτι τρεῖς, τῶν δέ, ὅτι πάσας ἐνήστευσαν τὰς ἑβδομάδας», δηλαδὴ συμβαίνει νὰ ἀκοῦς νὰ λένε ἄλλος μὲν πὼς νήστευσε δύο, ἄλλος τρεῖς καὶ ἄλλος ὅλες τὶς ἑβδομάδες. Καὶ ποιὸ εἶναι τὸ κέρδος, ἐὰν δίχως κατορθώματα ἀρετῆς περάσουμε τὴν περίοδο τῆς νηστείας;

Ἐὰν κάποιος λέγει, ὅτι νήστευσα ὅλη τὴν περίοδο τῆς Τεσσαρακοστῆς, σὺ εἰπέ, ὅτι εἶχα ἐχθρὸν καὶ συμφιλιώθηκα μ᾿ αὐτόν· εἶχα συνήθεια νὰ κατηγορῶ καὶ τὴν ἐσταμάτησα· εἶχα συνήθεια νὰ ὁρκίζομαι καὶ ἀπαλλάχθηκα ἀπὸ τὴν κακὴ συνήθεια…. Καμία ὠφέλεια δὲν θὰ ἔχουμε ἀπὸ τὴν νηστεία, ἂν ἁπλῶς καὶ μόνο τὴν περάσουμε εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχε. Ἂν περάσουμε τὴ νηστεία τῶν φαγητῶν, ὅταν περάσουν οἱ σαράντα ἡμέρες, περνᾶ καὶ ἡ νηστεία· ἂν ὅμως ἀπέχουμε ἀπὸ τὰ ἁμαρτήματα καὶ ἡ περίοδος τῆς νηστείας νὰ περάσει, ἐκείνη ἡ νηστεία (δηλ. τῶν ἁμαρτημάτων) πάλιν μένει καὶ θὰ εἶναι συνεχὴς ἡ ὠφέλεια σὲ μᾶς καὶ πρὶν ἀκόμα ἀπὸ τὴ Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν θὰ μᾶς χαρίσει ὄχι μικρὲς ἀμοιβὲς ἐδῶ.

Βλέπουμε πῶς ἡ μεγάλη Τεσσαρακοστὴ δὲν εἶναι μία περίοδος γιὰ νὰ νηστεύσουμε μόνο ἀπὸ φαγητά, ἀλλὰ γιὰ νὰ ἐξασκούμαστε στὴν ἀρετή. Ὅταν ὅλα αὐτὰ τὰ κατορθώσουμε, τότε θὰ ἀξιωθοῦμε τὴν κυρία ἡμέρα νὰ προσέλθουμε στὴν πνευματικὴ τράπεζα, δηλ. στὴ θεία Εὐχαριστία, γιὰ νὰ κοινωνήσουμε. Ἡ προσέλευση στὸ μυστήριο τῆς ζωῆς εἶναι ἱκανὸ κίνητρο, γιὰ νὰ μᾶς παρακινεῖ στὴν πνευματική μας ἄσκηση.

Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος τονίζει πὼς ἡ νηστεία εἶναι καὶ καθάρσιο τοῦ ἑαυτοῦ μας. Πρὸ τῆς μεγάλης ἡμέρας τοῦ Πάσχα, «κάθαρσίς ἐστι προεόρτιος». Ὁ χριστιανὸς ἐπιτυγχάνει τὴ «συννέκρωση» μὲ τὸ Χριστό, συμμετέχει στὴ νέκρωση τοῦ Χριστοῦ. Ὅπως ὁ Κύριος νεκρώνει τὴ σάρκα Του γιὰ τὴ σωτηρία τοῦ κόσμου, ἔτσι καὶ οἱ χριστιανοὶ νεκρώνουν τὰ πάθη τους γιὰ τὴ σωτηρία τὴν ἰδική τους. Ὁ Κύριος νήστευσε λίγο πρὶν ἀπὸ τὸν πειρασμό, ἐμεῖς πρὶν ἀπὸ τὸ Πάσχα.

Μὲ τέτοιες σκέψεις ἂς διέλθουμε τὸ στάδιο τῆς μεγάλης Τεσσαρακοστῆς γιὰ νὰ ὠφεληθοῦμε πολύ.

www.xristianos.net



Άβαταρ μέλους
Φωτεινή
Δημοσιεύσεις: 2063
Εγγραφή: Παρ Νοέμ 29, 2013 9:01 am
Τοποθεσία: Θεσσαλονίκη

Προϋποθέσεις για καρποφόρα Σαρακοστή

Δημοσίευσηαπό Φωτεινή » Δευτ Μαρ 03, 2014 6:15 pm

Προϋποθέσεις για καρποφόρα Σαρακοστή

Εικόνα

π. Ανδρέα Αγαθοκλέους

Η Κυριακή της Τυρινής μάς φέρνει στα πρόθυρα της Μεγάλης Σαρακοστής. Από την Καθαρά Δευτέρα αρχίζουμε το «στάδιο των αρετών», την προσπάθεια για μετάνοια, ώστε να ζήσουμε μέσα μας την προσωπική ανάσταση από τα πάθη που μας χαρίζει η Ανάσταση του Κυρίου μας.

Στη Λειτουργία αυτής της μέρας διαβάζεται από το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο ένα απόσπασμα από την επί του όρους ομιλία του Χριστού. Σ’ αυτό μας λέει τις τρεις προϋποθέσεις που απαιτούνται, για να είναι η πορεία μας τη Μ. Σαρακοστή καρποφόρα, δηλ. να υπάρχουν «καρποί μετανοίας».

Η πρώτη είναι η συγχώρεση των παραπτωμάτων των συνανθρώπων μας. Ζώντας ανάμεσα και μαζί με ανθρώπους ατελείς και αμαρτωλούς, όπως εμάς, δεν είναι δυνατό να μην ψυχρανθούμε κάποτε, να στεναχωρηθούμε, να πικραθούμε. ΄Ετσι δημιουργείται μια εσωτερική απόσταση, ένα σφίξιμο της καρδίας, που δεν μας αφήνει να ελευθερωθούμε και να ξανοιχτούμε στην άνεση, στην απλότητα, στη χαρά. Η «άφεση των παραπτωμάτων» τους από μας, πρώτα θα αναπαύσει εμάς, θα ελευθερώσει το μέσα μας κόσμο και θα μας κάνει «οικείους του Θεού» που συγχωρεί. Αν και αυτό δεν είναι εύκολο, κυρίως όταν αισθανόμαστε ότι μας πόνεσε η συμπεριφορά τους, είναι όμως αναγκαίο για να τακτοποιηθεί η δική μας σχέση με το Θεό. Γιατί όλοι, ως παιδιά του ίδιου Πατέρα, αποτελούμε το ένα σώμα της οικογένειας Του. Η ενότητα των καρδιών, ως έκφραση αγάπης, είναι η ουσία της πνευματικής οικογένειας.

Η δεύτερη προϋπόθεση για αποτελεσματική πορεία τη Μ. Σαρακοστή, είναι η νηστεία. Ο άνθρωπος, ως ψυχή και σώμα, ζει την αμαρτία όπως και την αγιότητα ως ψυχοσωματική ύπαρξη. ΄Ετσι, η άσκηση της νηστείας δεν είναι αποσπασματική ενέργεια του σώματος χωρίς την επίδρασή στη ψυχή. Ούτε όμως και η ψυχή μπορεί να ελευθερωθεί από τα πάθη χωρίς τη συμβολή του σώματος. Ο Χριστός για τη νηστεία λέει ότι πρέπει να γίνει με χαρά και μυστικά. Αυτό σημαίνει ότι το μίζερο και η επίδειξη δεν αποδίδουν. Η νηστεία, αν και έχει δυσκολία, χρειάζεται να γίνεται ελεύθερα όπως οι ασκήσεις του αρρωστημένου σώματος για να θεραπευτεί. Αν και ζορίζουν, όμως γίνονται αποσκοπώντας στο αποτέλεσμα. Η άσκηση της νηστείας, ως πνευματική άσκηση, αρχίζει από το μυστικό κόσμο του εαυτού μας, γιατί εκεί διενεργείται η επιθυμία για συνάντηση με το Χριστό.

Η τρίτη προϋπόθεση είναι η ελευθερία μας από όσα θεωρούμε «θησαυρούς επί της γης». Η Σαρακοστή γίνεται, για όσους θέλουν, δυνατότητα να δουν τη ζωή τους με καθαρό βλέμμα. Να δουν ότι τίποτα δεν παίρνουμε μαζί μας φεύγοντας από αυτό τον κόσμο και άρα είναι κρίμα να δεσμεύεται η καρδία μας με τα υλικά. Βέβαια, η ανθρώπινη ικανότητά μας μάς βοηθά να δικαιολογούμε την καρδιακή προσκόλληση στα λεφτά και στα κτήματα, ως αναγκαία για να ζήσουμε. Όμως στο βάθος, αν είμαστε ειλικρινείς με τον εαυτό μας, ξέρουμε πόσο δεσμευτήκαμε από την αναγκαιότητα που κατέληξε σε δουλικότητα.

Ο Χριστός και η Εκκλησία Του μας προτείνουν ζωή ελευθερίας από τη σκληρότητα, τη φιλαυτία, την αναγκαιότητα. Η Μ. Σαρακοστή γίνεται πάλι μια ευκαιρία για μια πορεία ζωής που ανασταίνει το πρόσωπο και το οδηγεί σε μια μεγάλη χαρά, τη χαρά του σταυρωθέντος και αναστάντος Ιησού Χριστού.

Πηγή:http://www.isagiastriados.com


Μη φοβάσαι, μόνο πίστευε.
Μάρκος ε' 36

Άβαταρ μέλους
Toula
Δημοσιεύσεις: 1963
Εγγραφή: Τρί Ιούλ 31, 2012 3:32 pm
Τοποθεσία: Παναγιώτα, Αμπελόκηποι

Η Μεγάλη Σαρακοστή : Ένας τρόπος ζωής

Δημοσίευσηαπό Toula » Τετ Μαρ 05, 2014 9:23 am

Η Μεγάλη Σαρακοστή : Ένας τρόπος ζωής

Με την παρακολούθηση των ακολουθιών, με τη νηστεία, ακόμα και με την προσευχή σε τακτά διαστήματα δεν εξαντλείται η όλη προσπάθεια στη διάρκεια της Μεγάλης Σαρακοστής. Ή μάλλον για να είναι όλα αυτά αποτελεσματικά και να έχουν νόημα, πρέπει να υποστηρίζονται και από αυτή την ίδια τη ζωή. Χρειάζεται δηλαδή ένας «τρόπος ζωής» πού να μην έρχεται σε αντίθεση με όλα αυτά και να μην οδηγεί σε μια «διασπασμένη» ύπαρξη. Στο παρελθόν, στις ορθόδοξες χώρες η ίδια η κοινωνία πρόσφερε μια τέτοια υποστήριξη με τον συνδυασμό που είχε στα έθιμα, στις εξωτερικές αλλαγές, με τη νομοθεσία, με τους δημόσιους και ιδιωτικούς κανονισμούς, με όλα δηλαδή όσα περιλαμβάνονται στη λέξη πολιτισμός. Κατά τη Μεγάλη Σαρακοστή ολόκληρη η κοινωνία υποδεχόταν ένα συγκεκριμένο ρυθμό ζωής, ορισμένους κανόνες που υπενθύμιζαν στα άτομα-μέλη της κοινωνίας την περίοδο της Σαρακοστής. Στη Ρωσία, λόγου χάρη, δεν μπορούσε κανείς εύκολα να ξεχάσει τη Σαρακοστή γιατί οι καμπάνες των εκκλησιών χτυπούσαν διαφορετικά αυτή την περίοδο· τα θέατρα έκλειναν και, σε παλιότερους καιρούς, τα δικαστήρια ανέβαλλαν τη λειτουργία τους. Φυσικά όλα αυτά τα ερεθίσματα από μόνα τους, είναι φανερό, ότι δεν ήταν δυνατό να αναγκάσουν τον άνθρωπο να οδηγηθεί στη μετάνοια ή σε μια πιο ζωντανή θρησκευτική ζωή. Αλλά όμως δημιουργούσαν μια ορισμένη ατμόσφαιρα - ένα είδος σαρακοστιανού κλίματος - όπου η ατομική προσπάθεια γινόταν ευκολότερη. Ακριβώς επειδή είμαστε αδύναμοι χρειαζόμαστε τις εξωτερικές υπενθυμίσεις, τα σύμβολα, τα σημάδια. Φυσικά πάντα υπάρχει ο κίνδυνος αυτά τα εξωτερικά σύμβολα ν' αποκτήσουν αυτοτέλεια, να γίνουν αυτοσκοπός, και έτσι αντί να είναι απλά μια υπενθύμιση, να γίνουν για την κοινή αντίληψη το μόνο περιεχόμενο της Μεγάλης Σαρακοστής. Αυτόν τον κίνδυνο τον έχουμε επισημάνει παραπάνω όταν μιλήσαμε για τις εξωτερικές συνήθειες και τα πανηγύρια που αντικαθιστούν τη γνήσια προσωπική προσπάθεια. Αν όμως καταλάβουμε σωστά αυτές τις συνήθειες τότε θα γίνουν ο «κρίκος» που συνδέει την πνευματική προσπάθεια με τη ζωή.

Δεν ζούμε σε μια ορθόδοξη κοινωνία [Ο συγγραφέας, Ρώσος στην καταγωγή, ζει σήμερα στην Αμερική] και φυσικά δεν είναι δυνατό να δημιουργηθεί αυτό το «κλίμα της Σαρακοστής σε επίπεδο κοινωνικό. Είτε είναι Σαρακοστή είτε όχι, ο κόσμος που μας περιβάλλει, που αποτελούμε και μεις δικό του αναπόσπαστο κομμάτι, δεν αλλάζει. Κατά συνέπεια ζητιέται από μας μια νέα προσπάθεια να σκεφτούμε την απαραίτητη θρησκευτική σχέση ανάμεσα στο «εξωτερικό» και το «εσωτερικό». Η πνευματική τραγωδία της εκκοσμίκευσης είναι εκείνη που μας σπρώχνει σε μια πραγματική θρησκευτική «σχιζοφρένεια» - ένα σπάσιμο δηλαδή της ζωής μας σε δυο κομμάτια: το θρησκευτικό και το κοσμικό, που έχουν όλο και λιγότερη αλληλοεξάρτηση. Έτσι η πνευματική προσπάθεια είναι απαραίτητη για να μεταθέσει τα παραδοσιακά έθιμα και τις συνήθειες, πού είναι βασικά μέσα στην προσπάθειά μας κατά την περίοδο τής Σαρακοστής. Μ' ένα πειραματικό και αναγκαστικά σχηματικό τρόπο θα μπορούσε κανείς να δει αυτή την προσπάθεια σε δυο πλαίσια: στη ζωή μέσα στο σπίτι και στη ζωή έξω απ' αυτό.

Για την ορθόδοξη αντίληψη, το σπίτι και η οικογένεια αποτελούν την πρώτη και βασικότερη περιοχή της χριστιανικής ζωής ή της εφαρμογής των χριστιανικών αρχών στην καθημερινή ζωή. Το σπίτι, δηλαδή το στυλ και το πνεύμα της οικογενειακής ζωής και όχι το σχολείο, ακόμα ούτε και η Εκκλησία, είναι εκείνο που σχηματίζει μέσα μας τη θεμελιακή αντίληψη για τον κόσμο· που μορφοποιεί στο εσωτερικό μας το βασικό προσανατολισμό τον οποίο ίσως για αρκετό διάστημα δεν τον καταλαβαίνουμε, αλλά που τελικά θα γίνει ένας αποφασιστικός παράγοντος. Ο στάρετς Ζωσιμάς του Dοstοyevsky στους Αδελφούς Καραμαζώφ λέει: «εκείνος που μπορεί να έχει καλές αναμνήσεις από την παιδική του ηλικία είναι σωσμένος για όλη του τη ζωή». Το σημαντικό δε είναι ότι κάνει αυτή την παρατήρηση ύστερα από τη θύμηση της μητέρας του που τον είχε πάρει μαζί της στην Θεία Λειτουργία των Προηγιασμένων. Θυμάται την ομορφια της ακολουθίας, τη μοναδική μελωδία του κατανυκτικού «κατευθυνθήτω η προσευχή μου ως θυμίαμα ενώπιόν σου...». Η υπέροχη προσπάθεια για θρησκευτική αγωγή που γίνεται σήμερα στα κατηχητικά σχολεία δε σημαίνει και πολλά πράγματα, αν δεν βασίζεται στη ζωή της οικογένειας. Τι, λοιπόν, θα μπορούσε και θα έπρεπε να γίνει στο σπίτι στη διάρκεια της Μεγάλης Σαρακοστής; Επειδή είναι αδύνατο να καλύψουμε εδώ όλες τις πλευρές της οικογενειακής ζωής θα περιοριστούμε μόνο σε μια απ' αύτές.

Όλοι μας, χωρίς αμφιβολία, συμφωνούμε ότι ο τρόπος της οικογενειακής ζωής έχει ριζικά αλλοιωθεί με την παρουσία του ραδιοφώνου και της τηλεόρασης. Αυτά τα μέσα της «μαζικής ενημέρωσης» διαποτίζουν σήμερα ολόκληρη τη ζωή. Δεν χρειάζεται κανείς να βγει από το σπίτι για να βρεθεί «έξω». Ολόκληρος ο κόσμος είναι μόνιμα εδώ, σε απόσταση που τον φτάνουμε... ακίνητοι. Και, σιγά σιγά, η στοιχειώδης εμπειρία να βρεθούμε σ' έναν εσωτερικό κόσμο, μέσα στην ομορφιά της «εσωτερικότητας» έχει εντελώς χαθεί από το σύγχρονο πολιτισμό μας. Και αν δεν είναι η τηλεόραση, είναι η μουσική. Η μουσική έπαψε να είναι κάτι που το ακούει κανείς· σταθερά πια έγινε μια «υπόκρουση θορύβου» που συνοδεύει τις συνομιλίες μας, το διάβασμα, το γράψιμο κλπ. Στην πραγματικότητα αυτή η ανάγκη να ακούγεται συνέχεια μουσική φανερώνει την αδυναμία του σύγχρονου ανθρώπου να χαρεί τη σιωπή, να την καταλάβει όχι σαν κάτι αρνητικό, σαν μια απλή έλλειψη, αλλά ακριβώς σαν μια παρουσία και σαν την μοναδική προϋπόθεση για την πιο αληθινή παρουσία. Αν ο Χριστιανός του παρελθόντος ζούσε κατά ένα μεγάλο βαθμό σ' ένα σιωπηλό κόσμο που του έδινε πλούσιες ευκαιρίες για αυτοσυγκέντρωση στον εσωτερικό του κόσμο, ο σημερινός χριστιανός είναι αναγκασμένος να κάνει ειδική προσπάθεια για να καλύψει αυτή την αναγκαία διάσταση της σιωπής η οποία αυτή μόνο μπορεί να μας φέρει σε επαφή με τις υψηλές πραγματικότητες. Έτσι, λοιπόν, το πρόβλημα του ραδιοφώνου και της τηλεόρασης στη διάρκεια της Μεγάλης Σαρακοστής δεν είναι περιθωριακή υπόθεση, αλλά με πολλούς τρόπους είναι ένα θέμα πνευματικής ζωής ή θανάτου.

Πρέπει κανείς να συνειδητοποιήσει ότι είναι αδύνατο να μοιράσουμε τη ζωή μας ανάμεσα στη «χαρμολύπη» της Μεγάλης Σαρακοστής και στο τελευταίο σήριαλ. Αυτά τα δυο βιώματα είναι ασυμβίβαστα και το ένα, σίγουρα, θα σκοτώσει το άλλο. Και είναι πολύ πιθανό, εκτός αν γίνεται μια έντονη προσπάθεια, ότι το τελευταίο σήριαλ έχει πολύ μεγαλύτερες ελπίδες σε βάρος της «χαρμολύπης» - παρα το αντίθετο. Μια πρώτη «συνήθεια» που προτείνεται είναι να μειωθεί δραστικά η παρακολούθηση του ραδιοφώνου και της τηλεόρασης στην περίοδο της Σαρακοστής. Δεν τολμούμε να ελπίζουμε ότι θα υπάρξει μία «γενική» νηστεία, αλλά μόνο η «ασκητική» η οποία, όπως ξέρουμε, σημαίνει, πρώτα απ' όλα αλλαγή τροφής και μείωσή της. Φυσικά τίποτε το κακό δεν υπάρχει, λόγου χάρη, στο να συνεχίσει κανείς να παρακολουθεί στο ραδιόφωνο και στην τηλεόραση ειδήσεις, εκλεκτές σειρές, ενδιαφέροντα και πνευματικά η διανοητικά εμπλουτισμένα προγράμματα. Εκείνο που πρέπει να σταματήσει στην διάρκεια της Σαρακοστής είναι η πλήρης «παράδοση» στην τηλεόραση - η μετατροπή δηλαδή του ανθρώπου σε «λάχανο» πάνω σε μια πολυθρόνα κολλημένο στην οθόνη που παθητικά δέχεται ό,τι βγαίνει απ' αυτή. Όταν ήμουνα παιδί (ήταν τότε η προηλεοπτική εποχή) η μητέρα μου συνήθιζε να κλειδώνει το πιάνο την πρώτη, την τετάρτη και την έβδομη εβδομάδα της Σαρακοστής. Αυτή η ανάμνηση είναι μέσα μου ζωηρότερη από τις μακρινές ακολουθίες της Σαρακοστής και ακόμα και σήμερα όταν παίζει το ραδιόφωνο αυτές τις μέρες με ταράζει σχεδόν όσο και μια βλαστήμια. Αναφέρω αυτή την προσωπική μου ανάμνηση μόνο σαν μια διευκρίνηση της επίδρασης που μπορούν να έχουν μερικές εξωτερικές ενέργειες στην ψυχή ενός παιδιού. Kαι αυτό που κρύβεται εδώ δεν είναι ένα απλό απομονωμένο έθιμο ή ένας κανόνας αλλά είναι μια εμπειρία της Σαρακοστής σαν μιας ειδικής χρονικής περιόδου, σαν κάποιου πράγματος που είναι παρόν όλο το χρόνο και που δεν πρέπει να χαθεί, να ακρωτηριαστεί, να καταστραφεί. Εδώ ακόμα, όσον αφορά τη νηστεία, μια απλή απουσία ή αποχή από την τροφή δεν είναι επαρκής, πρέπει να έχει το θετικό της συμπλήρωμα.

Η σιωπή που δημιουργεί η απουσία του θορύβου του κόσμου, των θορύβων που παράγονται από τα μέσα της μαζικής επικοινωνίας, πρέπει να γεμίσει με θετικό περιεχόμενο. Αν η προσευχή είναι η τροφή για τις ψυχές μας, τροφή, επίσης, θέλει και το μυαλό μας, γιατί ακριβώς αυτό το διανοητικό μέρος του ανθρώπου είναι που καταστρέφεται σήμερα από το ασταμάτητο σφυροκόπημα της τηλεόρασης και του ραδιοφώνου, των εφημερίδων, των εικονογραφημένων εκδόσεων κλπ. Αυτό, λοιπόν, που προτείνουμε, παράλληλα με την πνευματική προσπάθεια, είναι μια διανοητική, θα λέγαμε, προσπάθεια. Πόσα, αλήθεια, αριστουργήματα, πόσους υπέροχους καρπούς της ανθρώπινης σκέψης, της φαντασίας και της δημιουργικότητας αρνούμαστε στη ζωή μας μόνο και μόνο γιατί μας ειναι πολύ πιο άνετο, γυρίζοντας στο σπίτι από τη δουλειά παραδομένοι στη σωματική και διανοητική κόπωση, να πιέσουμε το κουμπί της τηλεόρασης ή να βυθιστούμε στο τέλειο κενό ενός εικονογραφημένου περιοδικού. Αλλά πώς φανταζόμαστε ότι θα μπορούσαμε να προγραμματίσουμε την περίοδο της Σαρακοστής; Ίσως να κάνουμε ένα κατάλογο βιβλίων για διάβασμα; φυσικά δεν είναι απαραίτητο όλα αυτά τα βιβλία να είναι οπωσδήποτε θρησκευτικά, δεν μπορούν όλοι να γίνουν θεολόγοι. Όμως υπάρχει πολλή «Θεολογία» κρυμμένη σε μερικά λογοτεχνικά αριστουργήματα και καθετί που πλουτίζει τη νοημοσύνη μας, κάθε καρπός της αληθινής ανθρώπινης δημιουργίας είναι ευλογημένος από την Εκκλησία και, όταν χρησιμοποιηθεί κατάλληλα, αποκτάει πνευματική αξία.

Σε προηγούμενο κεφάλαιο αναφέραμε ότι η τέταρτη και η πέμπτη Κυριακή των Νηστειών είναι αφιερωμένες στη μνήμη δύο μεγάλων διδασκάλων της χριστιανικής πνευματικότητας: του αγίου Ιωάννου της Κλίμακας και της οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας. Θα πρέπει αυτό να το πάρουμε σαν μια ευρύτερη απόδειξη ότι εκείνο που ζητάει από μας η Εκκλησία να κάνουμε στη διάρκεια της Μεγάλης Σαρακοστής είναι να εμπλουτίσουμε τον πνευματικό και διανοητικό εσωτερικό κόσμο μας, να μελετήσουμε και να στοχασθούμε πάνω σε ό,τι μπορεί να μας βοηθήσει ν' ανακαλύψουμε αυτόν τον εσωτερικό κόσμο και τις χαρές του. Από αυτή τη χαρά, από την αληθινή κλήση του ανθρώπου που εκπληρώνεται εσωτερικά και όχι εξωτερικά, ο «σύγχρονος κόσμος» δεν μας προσφέρει σήμερα ούτε καν μια γεύση· όμως χωρίς αυτή, χωρίς την αντίληψη της Σαρακοστής σαν ταξιδιού στο βάθος του είναι μας, η Σαρακοστή χάνει το νόημά της.

Τέλος, ποιο θα μπορούσε να είναι το νόημα της Σαρακοστής στις ατέλειωτες ώρες που περνάμε έξω από το σπίτι; Στις συναλλαγές μας, καθισμένοι σ' ένα γραφείο ή ασκώντας τα επαγγελματικά μας καθήκοντα, ή όταν συναναστρεφόμαστε τους συναδέλφους και τους φίλους μας; Αν και δεν είναι δυνατόν να δοθει εδώ μια συγκεκριμένη συνταγή, όπως και σε κάθε άλλη περίπτωση, όμως μερικές πολύ γενικές απόψεις μπορούν να λεχθούν. Και πρώτα πρώτα η Σαρακοστή είναι μια θαυμάσια ευκαιρία να ελέγξουμε τον απίστευτα υπεροπτικό χαρακτήρα μας στις σχέσεις μας με τους ανθρώπους, στα διάφορα γεγονότα και στη δουλειά. «Χαμογέλα!», «μη στεναχωριέσαι» κλπ. είναι σλόγκαν που στην πραγματικότητα έγιναν «διαταγές» που πρόθυμα τις δεχόμαστε και που σημαίνουν: μην ανακατεύεσαι, μη ρωτάς, μη προχωράς βαθύτερα στις σχέσεις σου με τους άλλους ανθρώπους· φύλαξε τους κανόνες του παιγνιδιού που συνδυάζει τη φιλική διάθεση με την τέλεια αδιαφορία· σκέψου τα πάντα μόνο μέσα στα πλαίσια του υλικού κέρδους, της ωφέλειας, της προαγωγής να είσαι, μ' άλλα λόγια, ένα κομμάτι του κόσμου ο οποίος ενώ συνέχεια χρησιμοποιεί τις μεγάλες λέξεις: ελευθερία, ευθύνη, φροντίδα κλπ., de facto ακολουθεί την υλιστική αρχή ότι ο άνθρωπος είναι αυτά που τρώει!

Η Μεγάλη Σαρακοστή είναι περίοδος για αναζήτηση νοήματος. Να βρω, δηλαδή, νόημα στην επαγγελματική μου ζωή στα πλαίσια της κλήσης μου· νόημα στις προσωπικές σχέσεις μου με τ' άλλα πρόσωπα· νόημα στη φιλία· νόημα στις ευθύνες μου. Δεν υπάρχει απασχόληση, επάγγελμα που να μη μπορεί να «μεταμορφωθεί» - έστω και για λίγο μόνο - με στόχο όχι τη μεγαλύτερη απόδοση ή την καλύτερη, οργάνωση αλλά τις ανθρώπινες σχέσεις. Η ίδια προσπάθεια για «εσωτερικοποίηση» όλων των σχέσεών μας είναι απαραίτητη γιατί είμαστε ελεύθερες ανθρώπινες υπάρξεις που καταντήσαμε (χωρίς τις περισσότερες φορές να το ξέρουμε) φυλακισμένοι στα συστήματα τα οποία προοδευτικά κάνουν τον κόσμο μας απάνθρωπο. Και αν στην πίστη μας υπάρχει κάποιο νόημα, αυτό πρέπει να είναι συνδεδεμένο με τη ζωή καί όλα τα συνακόλουθά της. Χιλιάδες άνθρωποι νομίζουν ότι οι απαραίτητες αλλαγές έρχονται μόνο απ' έξω με την επανάσταση και την αλλαγή στις εξωτερικές συνθήκες. Στο χέρι τους ειναι να αποδείξουν οι χριστιανοί ότι στην πραγματικότητα καθετί ξεκινάει από μέσα -από την πίστη και τη ζωή σύμφωνα με την πίστη αύτή. Η Εκκλησία όταν μπήκε στον Ελληνο-ρωμαϊκό κόσμο, δεν κατάγγειλε τη δουλεία, δεν ξεσήκωσε σε επανάσταση. Αυτή η ίδια η πίστη της, η νέα θεώρηση του ανθρώπου και της ζωής είναι κείνη που προοδευτικά καταργεί τη δουλεία. Ένας «άγιος» - και άγιος εδώ σημαίνει, πολύ απλά, κάθε άνθρωπος που παίρνει πάντοτε στα σοβαρά την πίστη του - θα κάνει πολύ περισσότερα για την αλλαγή του κόσμου παρά χιλιάδες τυπωμένα προγράμματα. Ο άγιος είναι ο μόνος αληθινός επαναστάτης σ' αύτόν τον κόσμο.

Μια τελευταία γενική παρατήρηση: η Μεγάλη Σαρακοστή είναι ευκαιρία για έλεγχο στα λόγια μας. Ο κόσμος μας είναι υπερβολικά βερμπαλιστικός και μεις συνέχεια πλημμυρίζουμε από λόγια που έχουν χάσει το νόημά τους και συνεπώς τη δύναμή τους. Ο Χριστιανισμός αποκαλύπτει την ιερότητα του λόγου - ένα αληθινά θείο δώρο στον άνθρωπο. Γι' αυτό ακριβώς η ομιλία μας είναι προικισμένη με τεράστια δύναμη είτε θετική είτε αρνητική. Γι' αυτό επίσης και θα κριθούμε για τα λόγια μας: «λέγω δε υμίν ότι παν ρήμα αργόν ο εάν λαλήσωσιν οι άνθρωποι αποδώσουσι περί αυτού λόγον εν ημέρα κρίσεως. Εκ γαρ των λόγων σου δικαιωθήση και εκ των λόγων σου καταδικασθήση» (Ματθ. 12,36-37).

Ελέγχουμε τα λόγια μας με το να ανακαλύπτουμε τη σοβαρότητα και την ιερότητά τους, να καταλαβαίνουμε ότι μερικές φορές ένα «αστείο» που λέγεται απερίσκεπτα, μπορεί να έχει καταστρεπτικά αποτελέσματα, μπορεί να γίνει εκείνη η τελευταία «σταγόνα» που ξεχυλίζει το ποτήρι και ο άνθρωπος φτάνει στην τελική απελπισία και καταστροφή. Αλλά ο λόγος μπορεί επίσης να είναι και μια μαρτυρία. Μια τυχαία συνομιλία σ' ένα γραφείο με το συνάδελφο μπορεί να μεταδώσει καλύτερα μια θεώρηση για τη ζωή, μια διάθεση απέναντι στους άλλους ανθρώπους και στη δουλειά και να έχει περισσότερα αποτελέσματα από το τυπικό κήρυγμα. Μπορεί, από μια τέτοια συνομιλία, να πέσουν σπόροι για μια ερώτηση πάνω στη δυνατότητα μιας άλλης προσέγγισης της ζωής, σπόροι για επιθυμία να γνωρίσει κανείς περισσότερα. Δεν έχουμε, πραγματικά, ιδέα πόσο επηρεάζουμε ο ένας τον άλλον με τα λόγια, με τον τόνο της προσωπικότητας μας. Και τελικά οι άνθρωποι ελκύονται στο Θεό, όχι γιατί κάποιος μπόρεσε να τους δώσει διαφωτιστικές εξηγήσεις, αλλά γιατί είδαν σ' αυτόν το φως, τη χαρά, το βάθος, τη σοβαρότητα, την αγάπη που από μόνα τους αποκαλύπτουν την παρουσία και τη δύναμη του Θεού στον κόσμο.

Έτσι, αν η Μεγάλη Σαρακοστή όπως είπαμε στην αρχή, είναι η ανακάλυψη της πίστης από τον άνθρωπο, είναι επίσης και ανόρθωση της ζωής του, του θεϊκού νοήματός της, του κρυμμένου βάθους της. Με το να απέχουμε από την τροφή ξαναβρίσκουμε τη γλύκα της και ξαναμαθαίνουμε πώς να την παίρνουμε από το Θεό με χαρά και ευγνωμοσύνη. Με το «να μειώνουμε» τις ψυχαγωγίες, τη μουσική, τις συζητήσεις, τις επιπόλαιες κοινωνικότητες, ανακαλύπτουμε την τελική αξία των ανθρώπινων σχέσεων, της ανθρώπινης δουλειάς, της ανθρώπινης τέχνης. Kαι τα ξαναβρίσκουμε όλα αυτά ακριβώς γιατί ξαναβρίσκουμε τον ίδιο το Θεό, γιατί ξαναγυρίζουμε σ' Αυτόν και δι' Αυτού σε όλα όσα Εκείνος μας έδωσε μέσα από την τέλεια αγάπη και το έλεός Του.Έτσι τη νύχτα της Ανάστασης ψέλνουμε:

Νυν πάντα πεπλήρωται φωτός,

ουρανός τε και γη και τα καταχθόνια.

Εορταζέτω γουν πάσα κτίσις,

την έγερσιν Χριστού, εν η εστερέωται.

Μη μας αποστερήσεις αυτής της προσδοκίας, φιλάνθρωπε Κύριε!

Πηγή: Α. Σμέμαν, Μεγάλη Σαρακοστή - Πορεία προς το Πάσχα, μτφρ. Ελένη Γκανούρη, εκδ. Ακρίτας, Αθήνα 1999.



Άβαταρ μέλους
Φωτεινή
Δημοσιεύσεις: 2063
Εγγραφή: Παρ Νοέμ 29, 2013 9:01 am
Τοποθεσία: Θεσσαλονίκη

Μεγάλη Σαρακοστή: Νηστεία και αυτοπεριορισμός

Δημοσίευσηαπό Φωτεινή » Τετ Μαρ 05, 2014 6:43 pm

Μεγάλη Σαρακοστή: Νηστεία και αυτοπεριορισμός

Εικόνα

π. Αθανασίου Γιουσμά


Για άλλη μια φορά προβάλλει μπροστά μας η ιερή περίοδος της Μεγάλης Σαρακοστής. Μακρύ κατανυκτικό χρονικό διάστημα! Ντύνονται στα μαύρα ή στα μοβ άμφια ο Ιερεύς και η Αγία Τράπεζα, όπως έκαναν περίπου στα χρόνια της Παλαιάς Διαθήκης, οι μετανιωμένοι Ισραηλίτες. Τα ψαλλόμενα τούτες τις μπόλικες ημέρες, στους Ναούς και στα Μοναστήρια μας, είναι σε ήχους και με λέξεις που αγγίζουν την καρδιά... Σε συγκινούν και σε προβληματίζουν.

Πόσο γρήγορα αλήθεια, κυλάει ο χρόνος! Πριν λίγες ημέρες γιορτάσαμε τη Γέννηση και τη Βάπτιση του Κυρίου και να, σε λίγες εβδομάδες θα μας αξιώσει ο Θεός να κατανυγούμε προ των Τιμίων Παθών Του και να χαρούμε στο φως και στην είδηση της Ανάστασής Του! Ο χρόνος κυλάει. «Τυλίγεται το κουβάρι μας», όπως πολύ σοφά έλεγε η γιαγιά προσδοκώντας το θάνατο. Τι μας μένει αλήθεια; Όλα είναι ένα όνειρο...

Με αυτή τη σκέψη, χωρίς μελαγχολική διάθεση, γιατί αυτό δεν αρμόζει στο συνειδητό Χριστιανό, θα προσπαθήσουμε και τούτη τη Μεγάλη Σαρακοστή να περιορίσουμε τα θέλω μας, τα πάθη μας, τη γλώσσα μας, το βλέμμα μας, τα λόγια μας, παράλληλα με τις πασχαλινές και μη νηστίσιμες τροφές. Θα προσπαθήσουμε να... περιοριστούμε κι εμείς στην προσευχή και στην αυτοκριτική, τροχίζοντας το λαθεμένο εαυτό μας, συμμαζεύοντας το σκορπισμένο μας νου, αναλογιζόμενοι τα λάθη και τις πτώσεις μας. Αυτή η νηστεία, αυτός ο διπλός αγώνας τροφών και παθών, είναι μια τακτική θεόσδοτη, ωφέλιμη κι αρεστή στον Τριαδικό Θεό μας.

Και νομίζω πως λίγο ή πολύ όλοι μας αξίζει και πρέπει να συμμορφωθούμε στις υποδείξεις της Εκκλησίας και να στοιχηθούμε σε τούτον τον άλλου είδους αγώνα. Αξίζει γιατί υπερπλεόνασαν τα πάθη, τα λάθη, οι αμαρτίες μας και τα ...κιλά μας. Και πρέπει, γιατί τι λογής Χριστιανοί είμαστε αν δεν υπακούμε στα κελεύσματα της Παράδοσής μας, αν δεν εκκλησιαζόμαστε, αν δε νηστεύουμε, αν δεν προσπαθούμε; Καλό θα είναι, να είμαστε αυτό που δηλώνουμε...

Είχα διαβάσει σ’ ένα Γεροντικό, θα το μεταφέρω χωρίς πολλά πολλά σχόλια: Ανέβασαν λέει, κάποτε σε μια Σκήτη φημισμένων μοναχών ένα δαιμονισμένο νέο για να τον θεραπεύσουν με τις προσευχές τους οι άγιοι Γεροντάδες. Εκείνοι, όμως, με πολλή ταπείνωση το απέφευγαν. Ο χρόνος κυλούσε κι ο δυστυχισμένος άνθρωπος βασανιζόταν. Ώσπου κάποιος ασκητής τον λυπήθηκε, τον σταύρωσε με τον ξύλινο σταυρό που είχε στη ζώνη του κι έδιωξε το πονηρό πνεύμα και θεράπευσε τον άνθρωπο! Ακούστηκε, λέει τότε, μια φωνή, η φωνή του διαβόλου: «Αφού με βγάζεις από την κατοικία που είχα ως τώρα, τότε θα μπω μέσα σου». «Έλα», του αποκρίθηκε θαρραλέα ο γεμάτος αγάπη αββάς. Και πράγματι, το δαιμόνιο μπήκε στον άγιο και τον βασάνιζε δώδεκα ολόκληρα χρόνια! Ο Γέροντας με καρτερία υπέμενε τον πόνο και τον πόλεμο, αλλά αντιπολεμούσε κι εκείνος το διάβολο με υπεράνθρωπη νηστεία και ακατάπαυστη προσευχή. Μάλιστα, όλα αυτά τα χρόνια δεν έβαλε στο στόμα του ο ασκητής μαγειρεμένο φαγητό! Νικημένο τέλος, το δαιμόνιο κάποια μέρα φεύγει κι απομακρύνεται από τη Σκήτη. Ο άγιος πρόλαβε και το ρώτησε: «Γιατί φεύγεις; Εγώ πάντως δε σε διώχνω». Κι ο αρχέκακος απάντησε: «Με αφάνισε η νηστεία σου»...

Έχει, αλήθεια, η νηστεία τόση μεγάλη δύναμη; Ναι πράγματι! Θυμάμαι κάτι ανάλογο που είχε πει ο Χριστός στους μαθητές Του, καθώς αναρωτήθηκαν γιατί δεν τα κατάφεραν εκείνοι να θεραπεύσουν ένα δαιμονισμένο παιδί, αφού ο πατέρας του είχε πίστη κι οι ίδιοι προσπάθησαν να το επιτύχουν επικαλούμενοι το όνομά Του, όσο Εκείνος βρισκόταν στο όρος της Μεταμορφώσεως. Είχε πει: «Τούτο το γένος των δαιμόνων δεν το νικάει κανείς, παρά με προσευχή και νηστεία» (Ματθ. 17, 21).

Το κακό μέσα κι έξω μας, πλήθυνε... Αν θέλουμε ας προσπαθήσουμε να το νικήσουμε, να το περιορίσουμε. Η Μεγάλη Σαρακοστή μάς παρέχει και το ένα και το άλλο που είπε ο Χριστός, και την προσευχή και τη νηστεία... Όποιος θέλει αποφασίζει και ξεκινά.

Πηγή: http://www.isagiastriados.com


Μη φοβάσαι, μόνο πίστευε.
Μάρκος ε' 36

Άβαταρ μέλους
Νίκος
Διαχειριστής
Δημοσιεύσεις: 6024
Εγγραφή: Παρ Ιούλ 27, 2012 11:05 am
Τοποθεσία: Κοζάνη

Re: Σκέψεις για τη Μεγάλη Σαρακοστή

Δημοσίευσηαπό Νίκος » Τετ Φεβ 28, 2018 12:56 pm

Χάνουμε το νόημα της Σαρακοστής;
Newsroom 27-02-2018

Εικόνα

Είναι φανερό, ότι για τους πιο πολλούς από τους πιστούς το να παρακολουθούν καθημερινά τις ακολουθίες αυτής της περιόδου είναι πέρα από κάθε συζήτηση. Εξακολουθούν, φυσικά να εκκλησιάζονται την Κυριακή, αλλά, τις Κυριακές της Σαρακοστής η Θεία Λειτουργία, τουλάχιστον εξωτερικά, δεν αντανακλά κάτι από τη Μεγάλη Σαρακοστή και έτσι δεν μπορεί κανείς να έχει ούτε καν την αίσθηση του λατρευτικού τυπικού της Σαρακοστής, δεδομένου μάλιστα ότι η λατρεία είναι το μόνο μέσο που μάς μεταφέρει στο πνεύμα της Σαρακοστής.

Και εφ’ όσον η Σαρακοστή με κανένα τρόπο δεν χρωματίζει τον πολιτισμό στον οποίο ανήκουμε, δεν είναι ν’ απορεί κανείς που αρνητικά καταλαβαίνουμε τη Σαρακοστή, δηλαδή, σαν μια περίοδο στην οποία απαγορεύονται μερικά πράγματα, όπως το κρέας, τα λίπη, οι χοροί και οι διασκεδάσεις. Η συνηθισμένη ερώτηση: «τι προσπαθείς να στερηθείς τούτη τη Σαρακοστή;» συνοψίζει τέλεια την αρνητική προσέγγιση της Σαρακοστής. Σαν θετική προσέγγιση, θεωρείται η αντίληψη ότι η Σαρακοστή είναι ο καιρός για την πραγματοποίηση της ετήσιας «υποχρέωσης» της Εξομολόγησης και της θείας Κοινωνίας («…και όχι αργότερα από την Κυριακή των Βαΐων…» έγραφε ένα φυλλαδιάκι μιας ενορίας). Και αφού εκπληρωθεί αυτή η υποχρέωση τότε το υπόλοιπο της Σαρακοστής φαίνεται να χάνει όλα τα θετικά νοήματα.

Έτσι είναι φανερό ότι έχει αναπτυχθεί μια, μάλλον βαθιά, διαφωνία ανάμεσα στο πνεύμα ή τη «θεωρία» της Σαρακοστής, που προσπαθούμε να σκιαγραφήσουμε με βάση τη λατρεία, και στην κοινή και συνηθισμένη αντίληψη που επικρατεί και υποστηρίζεται όχι μόνο από τους λαϊκούς αλλά ακόμα και από τους ίδιους τους κληρικούς. Γιατί είναι πάντοτε πολύ πιο εύκολο να περιορίσεις κάτι πνευματικό μέσα σε κάτι τυπικό παρά ν’ αναζητήσεις το πνευματικό μέσα στο τυπικό. Μπορούμε να πούμε, χωρίς καμιά υπερβολή, ότι αν και η Μεγάλη Σαρακοστή «τηρείται» ακόμα, όμως έχει χάσει την επίδρασή της στη ζωή μας, σταμάτησε να είναι το λουτρό της μετάνοιας και της ανανέωσης που είχε σαν σκοπό της, σύμφωνα με τη λειτουργική και πνευματική διδασκαλία της Εκκλησίας. Αλλά τότε, μπορούμε άραγε να ξαναβρούμε και να ξανακάνουμε τη Μεγάλη Σαρακοστή μια πνευματική δύναμη για την καθημερινή πραγματικότητα της ύπαρξής μας; Η απάντηση σ’ αυτή την ερώτηση εξαρτάται πρώτα πρώτα – θα έλεγα και μοναδικά – από το αν επιθυμούμε να πάρουμε στα σοβαρά τη Μεγάλη Σαρακοστή ή όχι. Όσο και αν είναι νέες ή διαφορετικές οι συνθήκες κάτω από τις οποίες ζούμε σήμερα, όσο και αν είναι πραγματικές οι δυσκολίες και τα εμπόδια που υψώνονται από το σύγχρονο κόσμο μας, τίποτε απ’ αυτά δεν αποτελεί αμετάκλητο εμπόδιο, τίποτε δεν κάνει τη Μεγάλη Σαρακοστή «αδύνατη».

Η πραγματική αιτία για την οποία βαθμιαία χάνουμε την επίδραση της Σαρακοστής στη ζωή μας βρίσκεται βαθύτερα. Είναι η δική μας συνειδητή ή ασυνείδητη μείωση της θρησκείας σε ένα επιπόλαιο τυπικισμό και συμβολισμό, πράγμα που αποτελεί ακριβώς το ξεστράτισμα και μετριάζει τη σοβαρότητα των απαιτήσεων της θρησκείας από τη ζωή μας, την αίτηση για δέσμευση και προσπάθεια. […]

Σε σχέση με τη Μεγ. Σαρακοστή, αντί να κάνουμε ουσιαστικές ερωτήσεις – «τι είναι νηστεία;» ή «τι είναι Σαρακοστή;» – εμείς ικανοποιούμαστε με τα σύμβολά της. Στα εκκλησιαστικά περιοδικά και φυλλάδια εμφανίζονται συνταγές για «ένα υπέροχο νηστήσιμο πιάτο»! Μπορεί ακόμα η ενορία και να συγκεντρώσει μερικά πάρα πάνω χρήματα οργανώνοντας ένα καλοδιαφημισμένο «σαρακοστιανό γεύμα». Είναι τόσα πολλά εκείνα που στις εκκλησίες μας εξηγούνται συμβολικά σαν ενδιαφέροντα, πολύχρωμα και διασκεδαστικά έθιμα και παραδόσεις, σαν κάτι δηλαδή που μάς δένει όχι τόσο πολύ με το Θεό και με μια νέα ζωή «εν Αυτώ», όσο με το παρελθόν και τις συνήθειες των προγόνων μας, ώστε γίνεται όλο και περισσότερο δύσκολο να διακρίνουμε πίσω απ’ αυτά τα λαϊκά έθιμα τη σοβαρότητα της θρησκείας σε όλη της την έκταση.

Θέλω να τονίσω ότι δεν υπάρχει τίποτα το άσχημο στα διάφορα έθιμα. Όταν αυτά πρωτοεμφανίστηκαν ήταν τα μέσα με τα οποία η κοινωνία μπορούσε να δείξει ότι έπαιρνε στα σοβαρά τη θρησκεία. Τότε τα έθιμα δεν ήταν σύμβολα, αλλά η ίδια η ζωή και έπαψε λίγο λίγο η θρησκεία να τη διαμορφώνει στην ολότητά της, λίγα από τα έθιμα διασώθηκαν σαν σύμβολα ενός τρόπου ζωής που δεν υπήρχε πια. Και αυτό που διασώθηκε ήταν εκείνο που, αφ’ ενός είναι έντονα ζωντανό και αφ’ ετέρου είναι λιγότερο δύσκολο. Ο πνευματικός κίνδυνος εδώ είναι ότι σιγά σιγά αρχίζει κανείς να καταλαβαίνει τη θρησκεία σαν ένα σύστημα από σύμβολα και έθιμα μάλλον παρά να ερμηνεύει όλα αυτά σαν μια πρόκληση για πνευματική ανανέωση και προσπάθεια.

Μεγαλύτερη είναι η προσπάθεια που γίνεται για να προετοιμάζονται νηστήσιμα φαγητά ή για το πασχαλινό τραπέζι, παρά για τη νηστεία και τη συμμετοχή στην πνευματική πραγματικότητα του Πάσχα. Αυτό σημαίνει ότι, όσο τα έθιμα και οι παραδόσεις δε συνδεθούν και πάλι με τη γενική θρησκευτική αντίληψη από την οποία προέρχονται, όσο δηλαδή δεν παίρνουμε στα σοβαρά τα σύμβολα, η Εκκλησία θα παραμένει χωρισμένη από τη ζωή και δεν θα την επηρεάζει καθόλου. Αντί να παριστάνουμε με σύμβολα την «πλούσια κληρονομιά» μας καιρός είναι ν’ αρχίσουμε να την ενσωματώνουμε στην καθημερινή ζωή μας.

Το να πάρουμε λοιπόν στα σοβαρά τη Μεγάλη Σαρακοστή σημαίνει ότι θα τη θεωρούμε, πρώτα απ’ όλα με την πιο βαθιά έννοια, μια πνευματική πρόκληση που απαιτεί αντίδραση, απόφαση, πρόγραμμα και συνεχή προσπάθεια. Και ακριβώς για το λόγο αυτό, όπως ξέρουμε, θεσπίστηκαν από την Εκκλησία οι εβδομάδες προετοιμασίας για τη Μεγάλη Σαρακοστή. Η περίοδος αυτή είναι καιρός για δράση, για απόφαση, για προγραμματισμό. Και ο καλύτερος και ευκολότερος τρόπος είναι ν’ ακολουθήσουμε την καθοδήγηση της Εκκλησίας που είναι η μελέτη και ο στοχασμός πάνω στα πέντε ευαγγελικά θέματα που μας προσφέρονται τις πέντε Κυριακές της περιόδου πριν από τη Μεγάλη Σαρακοστή. Τα θέματα αυτά είναι: η διακαής επιθυμία (Ζακχαίος), η ταπείνωση (Τελώνης και Φαρισαίος), επιστροφή από την εξορία (Άσωτος), η κρίση (Κυριακή της Απόκρεω) και η συγχωρητικότητα (Κυριακή της Τυροφάγου). Αυτές οι ευαγγελικές περικοπές δεν διαβάζονται μόνο και μόνο για ν’ ακουστούν στην Εκκλησία, σκοπός είναι να τις «πάρω μαζί μου στο σπίτι» και να στοχαστώ πάνω σ’ αυτές σχετίζοντάς τις μάλιστα με τη ζωή μου, την οικογενειακή μου κατάσταση, τις επαγγελματικές υποχρεώσεις μου, το ενδιαφέρον μου για τα υλικά πράγματα, τις σχέσεις μου με τους συγκεκριμένους ανθρώπους με τους οποίους ζω. Αν σ’ αυτή την προσπάθεια περισυλλογής προσθέσει κανείς και την προσευχή αυτής της περιόδου: «της μετανοίας άνοιξόν μοι πύλαις ζωοδότα…» και τον ψαλμό 136 «επί των ποταμών της Βαβυλώνος εκεί εκαθήσαμεν…» μπορεί να καταλάβουμε τι σημαίνει να «νιώθεις ότι είσαι με την Εκκλησία», και πως μπορεί μια λειτουργική περίοδος να χρωματίσει την καθημερινή ζωή.

Επίσης είναι μια πολύ καλή ευκαιρία να διαβάσει κανείς κάποιο θρησκευτικό βιβλίο. Ο σκοπός δε αυτού του διαβάσματος δεν είναι μόνο ν’ αυξήσουμε τις θρησκευτικές γνώσεις μας, είναι βασικά να καθαρίσουμε το μυαλό μας απ’ όλα όσα συνήθως το πλημμυρίζουν. Είναι πραγματικά απίστευτο πόσο στο μυαλό μας συνωστίζονται όλων των ειδών οι έννοιες, τα ενδιαφέροντα, οι αγωνίες και οι εντυπώσεις και πόσο ελάχιστο έλεγχο ασκούμε πάνω σ’ όλα αυτά. Διαβάζοντας ένα θρησκευτικό βιβλίο συγκεντρώνουμε την προσοχή μας σε κάτι εντελώς διαφορετικό από το συνηθισμένο περιεχόμενο των σκέψεών μας, δημιουργείται έτσι μια άλλη διανοητική και πνευματική ατμόσφαιρα. Όλα αυτά, φυσικά, δεν είναι «συνταγές», ίσως να υπάρχουν άλλοι τρόποι για να προετοιμαστεί κανείς για τη Σαρακοστή. Το βασικό σημείο είναι ότι, στη διάρκεια αυτής της περιόδου βλέπουμε τη Μεγάλη Σαρακοστή σαν να βρίσκεται σε κάποια απόσταση, σαν κάτι δηλαδή που ακόμα έρχεται και που μάς το στέλνει ο ίδιος ο Θεός σαν ευκαιρία για αλλαγή, για ανανέωση, για εμβάθυνση, και ότι παίρνουμε αυτή την επερχόμενη ευκαιρία πολύ στα σοβαρά. Έτσι, όταν την Κυριακή της Συγγνώμης αφήνουμε το σπίτι μας και πάμε στον Εσπερινό, μπορεί να είμαστε έτοιμοι να κάνουμε δικά μας –έστω και για λίγο – τα λόγια από το Μεγάλο Προκείμενο που ανοίγει τη Μεγάλη Σαρακοστή. Μη αποστρέψεις το πρόσωπόν σου Από του παιδός σου, ότι θλίβομαι…

Από το Βιβλίο
«Μεγάλη Σαρακοστή»
Αλέξανδρου Σμέμαν
Εκδ. Ακρίτας


Πηγή: ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ


Ο Θεός, ιλάσθητί μοι τώ αμαρτωλώ και ελέησόν με.


Επιστροφή στο

Μέλη σε σύνδεση

Μέλη σε αυτή την Δ. Συζήτηση: 4 και 0 επισκέπτες

cron